आजचे युग हे इंटरनेटचे युग आहे. सकाळी उठल्यापासून ते रात्री झोपेपर्यंत आपण मोबाईल आणि इंटरनेटशी जोडलेले असतो. अशा परिस्थितीत, व्यवसायाची पद्धतही बदलली आहे. पूर्वी टीव्ही किंवा वर्तमानपत्रात जाहिरात देऊन ग्राहकांपर्यंत पोहोचले जात असे, पण आता ‘डिजिटल मार्केटिंग’ हा व्यवसायाचा मुख्य कणा बनला आहे.
नेमके डिजिटल मार्केटिंग म्हणजे काय? त्याचे प्रकार कोणते? आणि त्याचे फायदे काय आहेत? हे आपण या लेखात सविस्तर जाणून घेऊया.
डिजिटल मार्केटिंग म्हणजे काय? (Definition)
अगदी सोप्या भाषेत सांगायचे तर, इंटरनेट, मोबाईल, सोशल मीडिया आणि सर्च इंजिनचा वापर करून आपल्या उत्पादनाची (Product) किंवा सेवेची (Service) जाहिरात करणे म्हणजे ‘डिजिटल मार्केटिंग’ होय.
जेव्हा तुम्ही फेसबुकवर एखादी जाहिरात पाहता, गुगलवर काही सर्च केल्यावर वरती दिसणारी वेबसाइट पाहता किंवा तुम्हाला कंपनीचा प्रमोशनल ईमेल येतो, तेव्हा तो डिजिटल मार्केटिंगचाच एक भाग असतो.
डिजिटल मार्केटिंगचे मुख्य प्रकार (Types of Digital Marketing)
डिजिटल मार्केटिंग हे खूप मोठे क्षेत्र आहे. याचे काही प्रमुख प्रकार खालीलप्रमाणे आहेत:
१. सर्च इंजिन ऑप्टिमायझेशन (SEO – Search Engine Optimization)
जेव्हा आपण गुगलवर काही माहिती शोधतो, तेव्हा काही वेबसाइट्स सर्वात वर दिसतात. आपल्या वेबसाइटला गुगलच्या पहिल्या पानावर आणण्यासाठी जी प्रक्रिया केली जाते, त्याला SEO म्हणतात. यामुळे वेबसाइटवर ‘ऑर्गेनिक’ (मोफत) ट्रॅफिक येते.
२. सोशल मीडिया मार्केटिंग (SMM – Social Media Marketing)
फेसबुक (Facebook), इन्स्टाग्राम (Instagram), ट्विटर (Twitter) आणि लिंक्डइन (LinkedIn) यांसारख्या प्लॅटफॉर्मचा वापर करून उत्पादनाची जाहिरात करणे म्हणजे सोशल मीडिया मार्केटिंग. आजकाल हे सर्वात प्रभावी माध्यम आहे.
३. कंटेंट मार्केटिंग (Content Marketing)
केवळ जाहिरात न करता ग्राहकांना उपयुक्त माहिती देणे, हा याचा उद्देश असतो. यात ब्लॉग्स (Blogs), व्हिडिओ (Videos) आणि इन्फोग्राफिक्सचा समावेश होतो. उदा. एखाद्या कुकिंग चॅनेलने मसाल्याची जाहिरात करण्याआधी रेसिपीचा व्हिडिओ दाखवणे.
४. ईमेल मार्केटिंग (Email Marketing)
ग्राहकांना थेट ईमेल पाठवून नवीन ऑफर्स, डिस्काऊंट किंवा माहिती देणे म्हणजे ईमेल मार्केटिंग. हे जुन्या ग्राहकांना टिकवून ठेवण्यासाठी खूप उपयोगी आहे.
५. पे-पर-क्लिक (PPC / Google Ads)
गुगल किंवा इतर सर्च इंजिनवर पैसे देऊन जाहिरात लावणे. जेव्हा एखादा व्यक्ती त्या जाहिरातीवर क्लिक करतो, तेव्हाच जाहिरातदाराला पैसे द्यावे लागतात, म्हणून याला Pay-Per-Click म्हणतात.
६. अफिलिएट मार्केटिंग (Affiliate Marketing)
जेव्हा तुम्ही दुसऱ्या कंपनीचे उत्पादन विकण्यासाठी मदत करता आणि त्या बदल्यात तुम्हाला कमिशन मिळते, त्याला अफिलिएट मार्केटिंग म्हणतात. अनेक युट्युबर्स ॲमेझॉनच्या लिंक देऊन या माध्यमातून पैसे कमवतात.
डिजिटल मार्केटिंगचे फायदे (Benefits of Digital Marketing)
पारंपारिक मार्केटिंग (टीव्ही, पेपर जाहिरात) पेक्षा डिजिटल मार्केटिंग जास्त फायदेशीर का आहे?
- कमी खर्च (Cost Effective): टीव्हीवर जाहिरात देणे खूप महाग असते, पण डिजिटल मार्केटिंगमध्ये तुम्ही अगदी कमी बजेटमध्ये (उदा. दिवसाला १०० रुपये) जाहिरात सुरू करू शकता.
- योग्य ग्राहकांपर्यंत पोहोच (Targeted Audience): तुम्ही तुमची जाहिरात कोणाला दाखवायची हे ठरवू शकता. (उदा. फक्त पुण्यात राहणाऱ्या १८ ते ३० वयोगटातील तरुणांना).
- परिणाम मोजता येतात (Measurable Results): तुमची जाहिरात किती लोकांनी पाहिली, किती लोकांनी क्लिक केले, हे सर्व तुम्हाला क्षणाक्षणाला समजते.
- जागतिक पोहोच (Global Reach): तुम्ही घरात बसून तुमची वस्तू जगाच्या कोणत्याही कोपऱ्यात विकू शकता.
निष्कर्ष (Conclusion)
तुम्ही व्यावसायिक असा, विद्यार्थी असा किंवा गृहिणी, डिजिटल मार्केटिंग शिकणे आजच्या काळात खूप महत्त्वाचे आहे. हे केवळ व्यवसायासाठीच नाही, तर करिअरच्या दृष्टीनेही (Digital Marketing Jobs) एक उत्तम क्षेत्र आहे. भविष्यात सर्व काही डिजिटल होणार आहे, त्यामुळे वेळेसोबत अपडेट राहणे गरजेचे आहे.
तुम्हाला डिजिटल मार्केटिंगबद्दल आणखी काही प्रश्न आहेत का? आम्हाला कमेंट्समध्ये नक्की सांगा!
